Thành lập Trung tâm Trợ giúp pháp lý nhà nước thành phố Đồng Nai – Kiện toàn tổ chức, nâng cao hiệu quả hoạt động trợ giúp pháp lý

Lê Xuân Quý – Chánh Văn phòng Sở Tư pháp

Trợ giúp pháp lý là một trong những chính sách xã hội quan trọng của Nhà nước nhằm bảo đảm quyền được tiếp cận công lý, bảo vệ quyền và lợi ích hợp pháp của người thuộc diện được trợ giúp pháp lý. Qua nhiều năm triển khai Luật Trợ giúp pháp lý năm 2017, hoạt động trợ giúp pháp lý đã góp phần hỗ trợ người dân, nhất là các nhóm yếu thế, tiếp cận dịch vụ pháp lý miễn phí, nâng cao nhận thức pháp luật và bảo đảm thực hiện quyền con người, quyền công dân theo quy định của Hiến pháp.

Hợp nhất Trung tâm Trợ giúp pháp lý theo chủ trương của Đảng và pháp luật của Nhà nước

Trong bối cảnh thành phố Đồng Nai được thành lập trên cơ sở sắp xếp đơn vị hành chính cấp tỉnh và đang triển khai mô hình chính quyền địa phương hai cấp, việc kiện toàn tổ chức các đơn vị sự nghiệp công lập là yêu cầu đặt ra nhằm phù hợp với quy mô quản lý mới, đồng thời nâng cao hiệu quả hoạt động của các đơn vị cung ứng dịch vụ công. Trên cơ sở đó, Ủy ban nhân dân thành phố Đồng Nai đã ban hành Quyết định số 1068/QĐ-UBND ngày 25/6/2026 phê duyệt Đề án hợp nhất Trung tâm Trợ giúp pháp lý nhà nước số 1 và Trung tâm Trợ giúp pháp lý nhà nước số 2 thành Trung tâm Trợ giúp pháp lý nhà nước thành phố Đồng Nai trực thuộc Sở Tư pháp thành phố Đồng Nai. 

Đội ngũ Trung tâm Trợ giúp pháp lý Nhà nước số 1

Đội ngũ Trung tâm Trợ giúp pháp lý Nhà nước số 2

Việc hợp nhất được thực hiện trên cơ sở các quy định của Luật Trợ giúp pháp lý năm 2017, Luật Tổ chức chính quyền địa phương năm 2025, các quy định của Chính phủ về tổ chức lại đơn vị sự nghiệp công lập và các chủ trương của Trung ương về sắp xếp tổ chức bộ máy, nâng cao hiệu lực, hiệu quả hoạt động của các cơ quan, đơn vị trong hệ thống chính trị. Theo Đề án được phê duyệt, việc tổ chức lại Trung tâm bảo đảm kế thừa đầy đủ chức năng, nhiệm vụ, quyền hạn và không làm gián đoạn việc cung cấp dịch vụ trợ giúp pháp lý cho người dân. 

Thực tiễn hoạt động thời gian qua cho thấy, trước khi hợp nhất, hai Trung tâm Trợ giúp pháp lý nhà nước đã thực hiện tốt nhiệm vụ được giao, giải quyết nhiều vụ việc trợ giúp pháp lý cho người dân trên địa bàn. Tuy nhiên, sau khi địa giới hành chính được điều chỉnh, mô hình tổ chức gồm hai trung tâm không còn thật sự phù hợp với yêu cầu quản lý thống nhất trên phạm vi toàn thành phố. Việc duy trì hai đầu mối quản lý cũng đặt ra những yêu cầu về điều phối nhân lực, phân bổ nguồn lực và tổ chức hoạt động chuyên môn trong điều kiện địa bàn quản lý đã thay đổi.

Việc hợp nhất vì vậy nhằm thống nhất đầu mối quản lý, tạo điều kiện thuận lợi hơn trong công tác điều hành, sử dụng hiệu quả đội ngũ viên chức, trợ giúp viên pháp lý và cơ sở vật chất hiện có. Đây cũng là cơ sở để từng bước đẩy mạnh ứng dụng công nghệ thông tin, xây dựng cơ sở dữ liệu dùng chung và triển khai các nhiệm vụ chuyển đổi số trong lĩnh vực trợ giúp pháp lý.

Những yêu cầu nhiệm vụ mới mà thực tiễn đặt ra với Trung tâm Trợ giúp pháp lý thành phố Đồng Nai mới 

Sau khi được thành lập, Trung tâm Trợ giúp pháp lý nhà nước thành phố Đồng Nai là đơn vị sự nghiệp công lập trực thuộc Sở Tư pháp, thực hiện chức năng cung cấp dịch vụ trợ giúp pháp lý miễn phí cho các đối tượng theo quy định của Luật Trợ giúp pháp lý. Trung tâm có nhiệm vụ thực hiện tư vấn pháp luật, tham gia tố tụng, đại diện ngoài tố tụng, hòa giải và các hình thức trợ giúp pháp lý khác; đồng thời phối hợp với các cơ quan tiến hành tố tụng, chính quyền địa phương và các tổ chức có liên quan để bảo đảm người thuộc diện được trợ giúp pháp lý được tiếp cận dịch vụ kịp thời.

Bên cạnh việc giải quyết các vụ việc cụ thể, Trung tâm còn thực hiện công tác truyền thông về trợ giúp pháp lý, tham gia phổ biến, giáo dục pháp luật và tổ chức các đợt trợ giúp pháp lý lưu động tại cơ sở. Đây là những hoạt động có ý nghĩa trong việc đưa chính sách trợ giúp pháp lý đến gần hơn với người dân, nhất là ở những địa bàn còn gặp khó khăn trong việc tiếp cận các dịch vụ pháp lý.

Từ góc độ tổ chức bộ máy, việc hợp nhất giúp giảm đầu mối quản lý, tạo điều kiện thuận lợi trong công tác chỉ đạo, điều hành và bố trí nguồn lực. Việc quản lý tập trung cũng góp phần nâng cao tính thống nhất trong quy trình nghiệp vụ, tăng cường phối hợp giữa các bộ phận chuyên môn và tạo điều kiện để phân công trợ giúp viên pháp lý phù hợp với yêu cầu của từng vụ việc.

Đối với người dân, việc tổ chức lại Trung tâm không làm thay đổi quyền được trợ giúp pháp lý theo quy định của pháp luật. Ngược lại, khi hệ thống quản lý được thống nhất và nguồn lực được điều phối tập trung hơn, việc tiếp nhận, giải quyết yêu cầu trợ giúp pháp lý được kỳ vọng sẽ thuận lợi hơn, đặc biệt trong điều kiện ứng dụng ngày càng nhiều các nền tảng số vào hoạt động của ngành Tư pháp.

Trong thời gian tới, cùng với quá trình hoàn thiện tổ chức bộ máy, Trung tâm Trợ giúp pháp lý nhà nước thành phố Đồng Nai sẽ tiếp tục nâng cao chất lượng đội ngũ trợ giúp viên pháp lý, tăng cường phối hợp với các cơ quan tiến hành tố tụng và chính quyền cơ sở, mở rộng hoạt động trợ giúp pháp lý lưu động, đồng thời từng bước triển khai các giải pháp chuyển đổi số trong quản lý và cung cấp dịch vụ.

Việc thành lập Trung tâm Trợ giúp pháp lý nhà nước thành phố Đồng Nai là một nội dung trong quá trình kiện toàn tổ chức của ngành Tư pháp thành phố theo mô hình mới. Hiệu quả của mô hình hợp nhất sẽ tiếp tục được đánh giá thông qua kết quả thực hiện nhiệm vụ trong thời gian tới, đặc biệt là chất lượng giải quyết các vụ việc trợ giúp pháp lý, mức độ đáp ứng nhu cầu của người dân và khả năng sử dụng hiệu quả các nguồn lực được giao. Với việc tổ chức thống nhất và kế thừa kinh nghiệm từ hai trung tâm trước đây, Trung tâm Trợ giúp pháp lý nhà nước thành phố Đồng Nai có điều kiện thuận lợi để tiếp tục thực hiện tốt chức năng, nhiệm vụ được giao, góp phần bảo đảm quyền tiếp cận công lý của người dân trên địa bàn.